Wat betekent fairtrade?

Wat betekent fairtrade?

Weet jij exact waar fairtrade voor staat? Wil je hier meer over weten en met name over fairtrade in de chocoladewereld, lees dan dit blog!

Waar staat fairtrade voor?

Fairtrade betekent letterlijk 'eerlijke handel'. Het is in het leven geroepen, om boeren en arbeiders in ontwikkelingslanden een betere positie in de handelsketen te geven. Zodat hun werk voldoende opbrengt om van te leven en om te kunnen investeren in een duurzame toekomst. Over heel de wereld zijn er fairtrade organisaties die vanuit dit principe actief zijn. Het woord 'fairtrade' is tevens een keurmerk. Stichting Max Havelaar is in Nederland de eigenaar van het fairtrade keurmerk en het wordt daarom ook wel het Max Havelaar keurmerk genoemd.

 

Waarom is fairtrade nodig?

Er zijn veel kleinschalige boeren in Azië, Afrika en Zuid-Amerika, die doordat ze klein zijn zich moeilijk in de markt kunnen zetten. Met het gevolg dat ze onzekerheid hebben over hun inkomen. Vaak zijn ze daarbij overgeleverd aan de wereldmarktprijs die sterk fluctueert. Het kan dan voorkomen dat de opbrengst van de oogst niet voldoende is om een heel gezin te kunnen voorzien van de eerste levensbehoeften. Laat staan om te kunnen investeren in het familiebedrijf om ook een inkomen voor de toekomst te kunnen bewerkstelligen. Fairtrade helpt de boeren om elke dag in hun onderhoud te kunnen voorzien én om zichzelf te kunnen ontwikkelen om ook in de toekomst een goed bestaan te kunnen hebben. Niet alleen kleinschalige boeren maar ook plantages kunnen voor een aantal producten in aanmerking komen voor een fairtrade certificatie. Bij de plantages is de aandacht voor een beter bestaan van de arbeiders, zoals een hoger loon, eerlijke arbeidsvoorwaarden en werken onder goede arbeidsomstandigheden.

 

Samen staan we sterk

Het is heel erg belangrijk dat de kleinschalige boeren zich verenigen in een coöperatie of associatie. Samen staan ze namelijk veel sterker en de coöperatie kan hen helpen op vele gebieden. De coöperatie heeft namelijk veel kennis over bijvoorbeeld de teelt, de oogst, het proces na de oogst, de logistiek en de positie in de markt. Zo hebben de boeren een veel betere onderhandelingspositie. Ze ontvangen een betere prijs voor hun oogst en hebben toegang tot de wereldmarkt. De belangrijkste voorwaarde van fairtrade is dan ook de samenwerking van boeren in coöperaties. Wereldwijd zijn er zo'n 1210 boerencoöperaties aangesloten bij fairtrade.

 

3 Strikte handelsvoorwaarden voor fairtrade

  1. Minimumprijs
    Exporteurs en importeurs zijn verplicht een minimumprijs te betalen voor de producten van fairtrade boerencoöperaties. Met deze minimumprijs moeten ook de kosten voor duurzame productie gedekt zijn. Bij een daling van de wereldmarktprijs ontvangt de boer de minimumprijs. En bij een hogere wereldmarktprijs krijgt de boer deze hogere prijs, die dan dus hoger is dan de minimumprijs. 
  2. Fairtrade premie
    Naast een minimumprijs betalen kopers een fairtrade premie voor deze fairtrade producten. Deze fairtrade premie gaat in een pot, waarna de boeren zelf democratisch mogen beslissen waaraan zij het opgespaarde bedrag willen uitgeven. Dit kan bijvoorbeeld besteed worden aan technieken om de oogst te verbeteren, om de kwaliteit te verbeteren, om duurzaam te gaan telen of om de infrastructuur te verbeteren. De fairtrade premie voor de arbeiders op de plantages kan bijvoorbeeld besteed worden aan onderwijs en gezondheidszorg van de families.
  3. Socialiteit, duurzaamheid, transparantie en traceerbaarheid
    De coöperatie met zijn boeren moet zich ook houden aan bepaalde eisen. De productie en ontwikkeling moeten duurzaam zijn. Dit houdt onder andere in: 
    - Telen op een milieuvriendelijke manier hiermee rekening houden met de bestaande natuur
    - Arbeiders op de plantages werken onder goede arbeidsvoorwaarden 
    - Het samenwerken in de coöperaties gebeurt op een transparante en democratische manier.
    (Website Max Havelaar, Wat is fairtrade?).

 

Keerzijde van fairtrade

Het idee en opzet van fairtrade producten is natuurlijk heel goed. Helaas blijkt in de praktijk, dat fairtrade wel een verbetering aanbrengt in het bestaan van boeren, maar dat het slechts een minimale bijdrage is aan het verbeteren van het leven van vele boeren en hun gezinnen. Willen we écht een beter leven voor de boer en zijn gezin, dan zouden we een veel hogere prijs aan de boer moeten betalen. Dat betekent bijvoorbeeld dat een reep chocolade eigenlijk veel duurder zou moeten zijn. En dat is nu juist de bottleneck. 

  • Ten eerste is er een grote groep consumenten die alleen naar de prijs van een product kijkt en het liefst zo min mogelijk voor een product betaalt.
  • Ten tweede zijn er consumenten die wel een beter bestaan voor de boer en zijn gezin willen, maar als het puntje bij het paaltje komt, ze vaak dan toch voor eenzelfde goedkopere product kiezen.
  • Ten derde is er een groep consumenten die de fairtrade certificaties wantrouwen en juist daarom geen producten kopen met een fairtrade label.
  • Ten vierde zijn er consumenten die fairtrade producten kopen omdat ze daar een goed gevoel bij hebben. Ze gaan er hierbij van uit dat de boer dan echt een veel beter leven heeft. Helaas is dat in vele gevallen nou juist niet het geval. Hieronder het een en ander uitgewerkt uit de chocoladewereld. 

Is fairtrade chocolade echt wel zo fairtrade?

  • Absolute armoede grens
    De wereldbank verhoogde in 2015 de absolute armoedegrens naar $ 1,90. 70% tot 80% van de wereldcacaoproductie komt uit Ghana en Ivoorkust. De cacaoboeren uit deze landen hebben gemiddeld zes tot tien kinderen. Laten we uitgaan van een vader en een moeder met vier kinderen. Dan moet dit gezien ten minste 6 x $ 1,90 = $ 11,40 per dag verdienen om te kunnen overleven. Dat is $ 4616,-- per jaar. 
  • Gemiddelde cacaoproductie per hectare
    Volgens Bloomberg (geschreven op 9 oktober 2016) heeft 90% van de cacaoboeren tussen de twee en vier hectare land met een maximale opbrengst van 500 kilogram per hectare. Copal, Alliance of Cocoa Producing Countries, zegt dat de cacao-opbrengst per hectare varieert tussen de 200 en 500 kilogram. Ghana heeft slechts 330 kilogram cacao-opbrengst per hectare. Volgens The Cocoa barometer krijgt de Afrikaanse boer $ 1210,-- per ton cacao (2015). NBC News (september 2014) meldt dat dit echter nog veel lager is. Dus stel dat een cacaoboer en zijn familie 4 hectare heeft met een maximumopbrengst van 500 kilogram per hectare, dan verdient dit gezin 4 x 500 kilogram x $ 1,21 = $ 2420,--. Dit is dus ver onder de armoedegrens ($ 4616,--).
  • Fairtrade minimumcacaoprijs
    De fairtrade minimumprijs was in 1994 $ 1.800 per ton + 10% premie. 18 Jaar later in 2012 werd dit slechts met 11% verhoogd naar $ 2000,-- per ton + 10% premie. De inflatie in Ghana echter bedroeg over deze periode tussen de 14% en 19% per jaar, met een piek van 30%. Fairtrade blijft dus ver achter. Als een boer dus de minimum fairtradeprijs krijgt, is dat nog steeds onder de armoedegrens: 4 x 500 x $ 2,-- = $ 4000,-- (armoedegrens $ 4616,--).
  • Slechts 1,2% van alle cacao is fairtrade 
    In Nederland zie je veel fairtrade chocolade repen. Je verwacht dan niet dat slechts 1,2% van alle cacao in de wereld fairtrade is. En dit percentage zou nog lager zijn, als er niet het mass balance systeem gehanteerd zou worden. Mass balance betekent dat het is toegestaan om af te wijken van volledige traceerbaarheid. Dit mag bij cacao, fruitsappen, thee en suiker. Voor een fabriek is het namelijk inefficiënt om fairtrade cacao van niet-fairtrade cacao te scheiden in het productieproces. Vele fabrieken zullen daar niet aan mee willen werken. Als een fabriek hiertoe wel bereid is, betekent dat de kosten enorm zullen stijgen met als gevolg een extreem duur eindproduct voor de consument. Kortom volledige traceerbaarheid in cacao zal ten kosten gaan van de fairtrade boer.
    Dus een fabrikant is niet verplicht om fairtrade grondstoffen van niet-fairtrade grondstoffen te scheiden. De regel is wel, dat het volume aan fairtrade grondstoffen moet overeenstemmen met het volume fairtrade eindproducten. Dit wordt door FLO-Cert nauwkeurig gecontroleerd. Dus als je als consument een fairtrade reep koopt, krijgt de boer zijn fairtrade prijs en premie. Je weet echter niet welk percentage van je reep fairtrade is. Het kan zelfs zo zijn, dat je een fairtrade reep koopt, waar nul fairtrade cacao in zit. Of dat je een 'gewone' reep koopt, waar wel fairtrade cacao inzit! 
    (Website Max Havelaar Mass balance helpt cacaoboeren).
  • Fairtrade cacaopremies
    Fairtrade International schrijft op hun website dat ze 10,8 miljoen aan premies hebben ontvangen. Hiervan is 43% geherinvesteerd in landbouwgereedschap, trainingen, kredietdiensten en rechtstreekse betalingen aan boeren. Er zijn 179.000 kleinschalige fairtrade cacaoboeren vertegenwoordigd in 129 kleine productie organisaties in de wereld. Dus € 4.644.000,-- is terug gegaan naar de boeren, niet alleen in geld maar ook in gereedschap, trainingen en dergelijke. Dit is slechts € 26,-- per familie per jaar. En vermoedelijk is een bedrag à € 6.156.000,-- (57%) gebruikt door de organisatie zelf. Conclusie: Fairtrade brengt de boeren niet boven de armoedegrens (Blog Clearchox door Norbert Mergen, september 2017, De waarde van goedkope chocolade).

 Fairtrade chocolade

Merken die meer dan fairtrade zijn

Gelukkig zijn er merken die wel echt eerlijke prijzen betalen aan de cacaoboeren, zonder overigens fairtrade gecertificeerd te zijn. Een zo'n merk is Hoja Verde chocolade uit Ecuador. Hoja Verde doet zelfs nog meer fairtrade!

  • Hoja Verde betaalt gemiddeld ruim 2x zoveel dan de fairtrade minimum cacaoprijs aan hun cacaoboeren. Het betreffen biologische Arriba Nacional cacaobonen, wereldwijd bekend om hun hoge kwaliteit en vele aroma's. 
  • Naast de eerlijke prijs voor de cacaoboeren, biedt Hoja Verde werk aan de locale bevolking, doordat ze zelf 2 eigen fabrieken, gelegen op de evenaar, in Ecuador hebben. De productie vindt dus in eigen land plaats, in tegenstelling tot vele andere merken die in Europa geproduceerd worden. Hierbij blijft een heel groot gedeelte van de verdienketen in het land van herkomst en neemt de kennis over chocolade in Ecuador toe. Tot 2004 exporteerde Ecuador voornamelijk alleen de rauwe cacoabonen, maar vrijwel nog geen chocolade eindproducten.
  • In Ecuador is er geen kinderarbeid.
  • De afgelopen jaren zijn de lonen in Ecuador enorm gestegen. De werknemers in de chocoladefabrieken van Hoja Verde krijgen een goed loon en werken onder goede arbeidsvoorwaarden en arbeidsomstandigheden.

Gelukkig zijn er steeds meer consumenten, die bewust producten willen kopen. Zij willen weten waar een product vandaan komt, hoe het gemaakt wordt en onder welke omstandigheden. Kortom zij willen het verhaal erachter weten. In de toekomst zal transparantie en traceerbaarheid steeds belangrijker gaan worden. En dat biedt weer kansen voor bedrijven als Hoja Verde, die juist onderscheid willen maken met TTSS = Transparant - Traceable - Social - Sustainable. Met andere woorden, Hoja Verde staat voor transparantie, traceerbaarheid, socialiteit en duurzaamheid.

Reacties

Wees de eerste om te reageren...

Laat een reactie achter
* Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.
* Verplichte velden